قراردادهای معتبر متعارف

در حوزه عمران و معماری فعال هستید با عباراتی مثل قرارداد EPC، قرارداد Lump Sum، Turnkey و عباراتی از این دست را آشنا هستید؟ در مورد آنها اطلاعات مفیدی کسب نکردید؟
قرارداد پیمانکاری از قراردادهای رایج در صنعت ساختمان می باشد که به موجب آن طرف قرارداد (پیمانکار) مسئولیت اجرای بندهای قرارداد را به نمایندگی از صاحب کار (کارفرما) عهده دار میشود. اینجا قصد داریم علاوه بر تعاریف قراردادهای موجود، مروری بر دسته بندی و برخی از دامنه های کاربرد، مزایا، معایب و موارد ادعایی (claim) هر کدام بپردازیم.
قراردادهای اجرایی به دو حالت تقسیم‌بندی شده اند.
1. یکی حوزه مسئولیت (طراحی، خرید، اجرا …) و ارتباط ارکان پروژه (پیمانکار، کارفرما …)
2. دیگری از جهت قیمت و نحوه پرداخت (قیمت ثابت، قیمت واحد یا هر روش دیگر).

انواع معمول قراردادها از نظر حوزه مسئولیت و ارتباط ارکان پروژه

در پروژه های اجرایی حوزه های فعالیت متعددی ایجاد گردیده اند که از نمونه مهمترین آنها اجرا یا ساخت، طراحی، خرید کالا، تامین مالی، بهره‌برداری ومدیریت … می باشد. از درهم آمیختن و ارتباط این حوزه ها در ارکان اصلی پروژه (پیمانکار و کارفرما) وجود دارد انواع قراردادهای متداول ذیل حاصل می‌گردد:

Design Bid Build (طراحی، مناقصه، ساخت): این روش در ایران بسیار متداول می باشد، طراحی توسط مشاور انجام میگیرد، مناقصه برگزار و اجرا و ساخت به یک شرکت پیمانکاری معتبری واگذار میگردد.
Design Build (طراحی، ساخت) : برای پروژه‌های عمرانی و ساختمانی در این حالت طراحی و اجرا توسط یک شرکت صورت میپذیرد.

طراحی- مناقصه- ساخت طراحی- ساخت

طراحی- مناقصه- ساخت
                                    طراحی- ساخت

EPC (طراحی Engineering، خرید Procurement، ساخت Construction): شبیه حالتDesign-Build، با این تفاوت که موضوع خرید یا Procurement نیز مثل پروژه های نفتی و صنعتی به آن افزوده می گردد.
EPCM یا Management Contracting(MC): یک شرکت با عنوان MC وظیفه مدیریت پیمانکاران دست دوم مربوط به حوزه طراحی، خرید و اجرا را بر عهده دارد.
Build Operate Transfer (BOT) (ساخت، بهره‌برداری، انتقال): وظیفه طراحی، اجرا، تامین منابع مالی، خرید و حتی کسب درآمد و بهره برداری از پروژه تا مدتی معین بر عهده یک شرکت می باشد و پس از آغاز بهره‌برداری، پروژه به کارفرمامنتقل می‌شود. در این حالت بعد از مناقصه، تمامی کارها توسط پیمانکار انجام می‌شود.

انواع قراردادهای پیمانکاری :

  • قرارداد پرداخت کلی یا Lump Sum
    پیمانکار اجرای تمام کار مشخص شده را با هزینه معین عهده دار میشود.
    مبلغ توافق شده در قرارداد با توجه به آمار حاصل از طراحی ها، دتایل پروژه، کیفیت مورد نظر کارفرما و بازبینی های لازم از محل پروژه محاسبه می گردد. برای یافتن قیمت حدودی اولیه پیمانکار باید علاوه بر محاسبات تمامی هزینه ها، ریسک پروژه، اوضاع بازار و نیز میزان بار کاری خود را در پروژه به آن اضافه کند. در این نوع قرارداد ها پرداخت های کارفرما به پیمانکار براساس برآورد هزینه اولیه و بدون توجه به هزینه حقیقی اجرای پروژه در حالی که در طول پروژه طرفین تغییراتی اعمال نکنند، انجام می گیرد. کاربرد اینگونه قراردادها:
    اگر که کارفرما تمایل به کنترل همه جانبه امور داشته باشد و وارد جزییات پروژه نشود.
    مانی که اطلاعات کافی جهت محاسبه ریز قیمت در دسترس باشد .
    وقتی که کنترل مالی مناسب برقرار باشد و تغییرات محدودی در حین اجرای پروژه مورد انتظار باشد.
    مانی که میزان خطر پذیری اجرای پروژه کم باشد.
    وقتی کارفرما تمایل به دانستن حجم مالی در گردش کل قبل از عقد داشته باشد.
  • قرارداد دائمی یا Continual Contracts

زمانی که کارفرما برنامه کاری یک پروژه خاص را به منظور تسریع در عملیات ساخت و صرفه جویی در هزینه های مناقصه به طورپیوسته دنبال کند.

الف – قرارداد با قابلیت تغییر Continuity Contracts

زمانی که کارفرما امیدوار به کسب سود ناشی از ادامه کار است، با پیمانکار وارد قرارداد Lump Sum ولی با قابلیت تغییر می شود. این تغییرات روی اجزاء و با رسیدن موعد عقد قرارداد، در چارچوب از پیش توافق رسیده مشخص می گردند.

ب – قرارداد سریال  Serial Contracts:

پیمانکار متعهد می گردد تا وارد قرارداد Lump Sum شود و طبق شرایط و وضعیت مطرح در اولین قرارداد ادامه دهد. قیمت قرارداد هم از قیمت های رقابتی اجزای پروژه محاسبه می شود.

ج –قرارداد با دوره زمانی محدود Term Contracts:

کارفرما پیمانکار را ملزم به پذیرش یک کارمشخص با حدود هزینه تعیین شده و در یک دوره زمانی تعریف شده (اغلب 12تا24 ماه) می کند.

  • قرارداد سنجشی measurement contracts

محاسبه قیمت پروژه پس از اجرا بر مبنای شاخص هایی توافق شده در ابتدای پروژه و در قرارداد منعقده بر اساس نفر ساعت صرف شده یا قیمت اقلام مصرفی، صورت می گیرد. قیمت قرارداد در این نوع قراردادها تا پایان کار و اندازه گیری تک تک اجزای کار قیمت پروژه معین نمی شود، هر چند در ابتدا به صورت تخمینی برآورد می شوند تا حدود کار مشخص باشد.

اینگونه قراردادها زمانی که نیازهای کارفرما به روشنی واضح نمی باشند و به علت نیاز کارفرما به شروع سریع پروژه، محاسبه قیمت تمام شده ممکن نمی باشد و یا هزینه محاسبه پیش از اجرای کار بسیار زیاد است کاربرد دارند.

قرادادهای زیر از این نوع قرارداد ها می باشند:

الف –قرارداد فاکتور ثابت یا Fixed Fee Contracts
ب –قرارداد قیمت هدف یا Target Cost Contracts

  • قرارداد بازپرداخت هزینه یا Cost Remimbursement Contracts

در این تیپ قراردادها، کارفرما پرداخت هزینه های اولیه پیمانکار و هزینه های کارگران، کارگاه و مواد مصرفی را به اضافه مبلغ توافق شده ای هزینه های سربار و سود پیمانکار متعهد می شود.

اینگونه قراردادها کاربردهای مختلفی دارند:

 

وقتی لازم است تا فعالیت اجرایی به سرعت در پروژه آغاز شود و فرصتی برای تکمیل طرح ها و محاسبه هزینه وجود ندارد.

وقتی امکان محاسبه هزینه پروژه وجود ندارد و حجم تغییرات پیش رو در پروژه بسیار بالاست.

وقتی کارفرما تمایل به تقبل ریسک اجرای عملیات داشته باشد و بخواهد در مراحل اجرای طرح اثرگذار باشد.

وقتی کارفرما مایل است تا استاندارد دقیقی در پروژه رعایت شده، نظارت کاملی بر آن داشته باشد.

درخصوص پروژه هایی که اضطراری بوده و هزینه مواد و قطعات مصرفی بالاست.

 

  • قرارداد مدیریتی یا(Mc)Management Contracts

کارفرما در این شیوه شرکتی را برای هماهنگی و مدیریت امور فازهای طراحی و ساخت استخدام می کند تا در کنار پیمانکار فعالیت کند. اغلب قرارداد مدیریتی یک پیمانکار تخصصی است. در این نوع قراردادها انتخاب زود هنگام پیمانکار مدیریت می تواند باعث تقسیم کار طراحی و مشارکت پیمانکار در آن شود. گاهی پیمانکار برخی تجهیزات و خدمات و دانش فنی را آماده می کند و کار اجرایی را به مجموعه ای از پیمانکاران خرد می دهد.

این نوع قرارداد برای پروژه های بزرگ و پیچیده ای که در آن باید از تخصص و تجربه پیمانکار خاصی استفاده شود، مناسب است.

  • قرارداد مدیریت پروژه یا Project Management Contracts

پیمانکار حرفه ای توسط کارفرما مشخص و اموری مانند؛ تجهیزات کارگاه، مشخص کردن سایت، طراحی، اجراء، سرمایه گذاری، اموربازرگانی و تاییدات پروژه را بر عهده وی می گذارد. پیمانکار مدیر پروژه است و باتوجه به میزان پیشرفت پروژه مبلغ مشخصی از قیمت پیمان را دریافت می نماید. این قرارداد برای پروژه های سنگین و پیچیده برای زمان کوتاه اجرا مناسب است.

پیمانکار در این تیپ قراردادها مسئول مستقیم نظارت و برنامه ریزی  کلیه قسمت های پروژه است و بعنوان مدیر پروژه وظیفه کمک به تیم و رهبری تیم پروژه را دارد.

  • قرارداد طراحی وساخت یا Design And Build Contracts

در این تیپ قرارداد شرکت پیمانکار قادر است تا مسئولیت طراحی و ساخت پروژه را به تنهایی انجام دهد و کارفرما بطور شفاف نیازهای خود را بیان و پیمانکار منتخب این نیازها را مورد بررسی قرار داده، شناسایی می کند و خود تحت استانداردهای کیفی شروع به ساخت می کند.

قراردادهای طراحی و ساخت دارای مزایای متعددی می باشند از جمله:

زمان اجرای پروژه کوتاه و مفاد پیمان بین کارفرما و پیمانکار کاملا شفاف می باشد.

ارتباط بین کارفرما و پیمانکار تنها از طریق ارائه گزارش نتیجه کار در فازهای مختلف خواهد بود.

تعهدات مالی کارفرما پیش از آغاز پروژه مشخص می شود.

کارفرما امکان بهره برداری از موقعیت رقابتی بین پیمانکاران را خواهد داشت.یکپارچگی طراحی و اجرا سبب بهره وری واثربخشی بیشتر در سه مقوله، هزینه، زمان و کیفیت می شود.

  • قرارداد ساخت و توسعه

از بهترین شیوه ها قرارداد ساخت و توسعه در پروژه های توسعه می باشد. اختیارات و مسئولیت های بخش های مختلف در پروژه، به عنوان پیمانکار کاملاً مشخص است. پرداخت مبلغ صورت وضعیت براساس درصد پیشرفت پروژه صورت می پذیرد. پیمانکار اصلی در انتخاب پیمانکاران خرد مختار است و مهم رسیدن به چارچوب پروژه در هزینه، کیفیت و زمان است. اینگونه پروژه ها تحت نظارت کامل کارفرما انجام می شود و پیمانکار ملزم به ارائه گزارش در مراحل مختلف انجام کار است.

 

مجموعه مشاور ای آر بی کریت مشاور تخصصی بتنملاتافزودنی های شیمیایی بتن و ملات و مواد شیمیایی ساختمان، به عنوان یکی از تخصصی ترین مشاوران بتن، به مشاوره بتن پیمانکاران ابنیه و سازه های بتنی مانند سد و پل و … می پردازد. همچنین این مجموعه در راستای خط مشی حرفه ای خود به مشاور بتن و ملات در کارخانه های بتن آماده، قطعات بتنی آماده پیش ساخته، سنگ های مصنوعی، بلوک های سیمانی و قطعات بتنی دکوراتیو تبدیل شده است.

بتن ترکیبی است از سنگدانه، سیمان، آب و اندکی شعور. 

پدر بتن ایران زنده یاد استاد بزرگوار دکتر مهدی قالیبافیان 

 


Notice: پوسته بدون footer.php از نگارش 3.0.0 منقضی شده و هیچ جایگزینی در دسترس نیست. لطفاً یک قالب footer.php در پوسته‌ی خود قرار دهید. in /home/arbcrete/public_html/wp-includes/functions.php on line 4486

×